Khi Yoshihiro Togashi trình làng arc Kiến Chimera dưới dạng anime vào 12 năm trước, ông không chỉ mang đến cho fan shonen một trận đấu trùm cuối mãn nhãn, mà còn dựng lên một tấm gương phản chiếu những sự thật tàn nhẫn nhất của loài người.
Meruem và phát ngôn bóc trần sự giả tạo của xã hội loài người
Vua Kiến Chimera - Meruem - sinh ra để trở thành sinh vật đứng đầu chuỗi thức ăn, được thiết kế để coi con người không khác gì sinh vật bị săn đuổi. Đây chắc chắn là nhân vật được Togashi khắc họa xuất sắc nhất.
Tuy nhiên, khi nhìn vào văn minh nhân loại, Meruem không chỉ nhìn thấy con mồi. Hắn thấy một xã hội mục nát và đầy giả tạo. Nhận thức lạnh người của hắn về bất bình đẳng toàn cầu đã phơi bày một thực tế mà hầu hết các anh hùng đều phớt lờ. Con người đôi khi còn tàn bạo với chính đồng loại hơn bất kỳ loài dã thú nào. Bước ngoặt triết học duy nhất đó đã vĩnh viễn định nghĩa lại cách anime tiếp cận khái niệm về kẻ phản diện.
Trong cuộc chạm trán định mệnh với Netero ở tập 126 thuộc bản chuyển thể năm 2011 của Madhouse (tương ứng với chương 288 của manga), Meruem đã đưa ra một luận điểm về xã hội loài người khiến khán giả phải bàng hoàng:
"Ở phía bên phải của biên giới, những đứa trẻ chết vì đói tàn khốc, trong khi ở phía bên trái, những kẻ cặn bã chẳng làm gì lại sở hữu tất cả. Thật là điên rồ. Ta sẽ phá hủy nó. Và ta sẽ ban cho chúng một thế giới nếu không bình đẳng, thì ít nhất cũng không có sự chênh lệch vô lý."
Đây không phải là một bài diễn văn rập khuôn về mưu đồ bá chủ thế giới. Đó là một lời phê phán gay gắt về sự bất bình đẳng kinh tế - xã hội, những biên giới vô nghĩa và sự tàn nhẫn mang tính hệ thống. Mới sinh ra như một con quái vật tàn bạo sống bằng bản năng cùng sự vượt trội về sinh học, góc nhìn của Meruem đã thay đổi khi hắn tương tác với Komugi qua các ván cờ Gungi. Một cô gái mù lòa, yếu ớt nhưng liên tục đánh bại hắn.
Komugi đã chứng minh rằng giá trị của con người không chỉ được đo bằng sức mạnh thể chất hay quy luật sinh tồn thuần túy. Tuy nhiên, khi Meruem học được cách trân trọng tiềm năng của từng cá nhân, hắn đồng thời quan sát thấy nền văn minh nhân loại và hệ thống nơi đặc quyền được phân chia một cách ngẫu nhiên, sức mạnh bị thâu tóm bởi những kẻ kém cỏi trong khi những người yếu thế phải bỏ mạng.
Thảm kịch đầy mỉa mai của arc Kiến Chimera đạt đến đỉnh điểm khi Netero đáp lại lời đề nghị đàm phán của Meruem bằng Miniature Rose - một vũ khí hủy diệt hàng loạt cực kỳ tàn khốc. Bài phát biểu của Meruem đã bóc trần rằng ranh giới giữa "con người văn minh" và "quái vật dã mạn" về bản chất chỉ là sự ảo tưởng.
Hunter x Hunter đã thay đổi "luật chơi" về phản diện Shonen như thế nào?
Trước Meruem, các nhân vật phản diện trong dòng phim shonen đại chúng phần lớn được định hình bởi những tham vọng đơn điệu: thống trị thế giới, tìm kiếm sức mạnh tuyệt đối, hoặc tàn phá vì sở thích. Mặc dù các phản diện phức tạp chắc chắn đã tồn tại trước Hunter x Hunter, cách Togashi khắc họa Meruem đã góp phần thúc đẩy shonen hiện đại hướng tới một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong cách các kẻ phản diện thể hiện sự phản biện về mặt tư tưởng.
Meruem không khớp với mô-típ của một anti-hero bị hiểu lầm đang tìm kiếm sự chuộc lỗi, cũng chẳng phải là một kẻ phản diện hoạt hình lố bịch. Hành trình phát triển nhân vật của hắn chạy ngược lại so với thiết kế phản diện truyền thống: hắn bắt đầu như một quái vật vô cảm và dần phát triển lòng trắc ẩn cùng nhận thức triết học, trong khi nam chính của câu chuyện, Gon Freecss, lại tha hóa rơi vào cơn thịnh nộ mù quáng.
Hãy nhìn vào Pain (Nagato) trong Naruto. Niềm tin của hắn rằng nỗi đau chung có thể tạo ra hòa bình xuất phát từ sự hủy diệt của quê hương và những trải nghiệm chiến tranh. Luận điểm của hắn bóc trần vòng lặp bạo lực duy trì thế giới shinobi, ngay cả khi các phương pháp của hắn gây ra vô vàn đau khổ cho những người vô tội. Giống như Meruem, Pain nhận diện đúng một vấn đề thực tế nhưng lại chọn một giải pháp kinh hoàng.
Hay như Eren Yeager trong Attack on Titan. Việc hắn theo đuổi sự do ngày càng gắn chặt với bạo lực quy mô lớn, buộc khán giả phải hoài nghi liệu việc bảo vệ một nhóm người có thể bào chữa cho việc hủy diệt một nhóm khác hay không. Việc khắc họa nhân vật này mang đến một sự tương đồng về chủ đề với câu chuyện của Meruem: cả hai đều thách thức khán giả phải phân biệt giữa việc hiểu góc nhìn của một nhân vật với việc chấp nhận những hành động theo sau đó.
Không có sự so sánh nào khẳng định ảnh hưởng trực tiếp; chúng cho thấy cách kể chuyện của shonen có thể sử dụng kẻ phản diện và những nhân vật chính bị tha hóa đạo đức để mổ xẻ về công lý, sự tự do và sự sinh tồn của tập thể.
Đó chính là nơi ngòi bút của Togashi phát huy hiệu quả đặc biệt. Sự phát triển của Meruem không đơn thuần biến một kẻ phản diện tàn bạo thành một anh hùng mang phẩm chất tốt đẹp ẩn giấu. Nhân tính ngày càng lớn trong hắn tồn tại song song với sự kinh hoàng về những gì hắn đại diện, và bộ phim chưa bao giờ làm những mâu thuẫn đó biến mất.
Những khoảnh khắc cuối cùng của hắn bên Komugi đã đưa sự chuyển hóa đó đến kết thúc đầy cảm xúc. Sau khi chất độc từ vũ khí của Netero định đoạt số phận của mình, Meruem đã tìm đến Komugi thay vì thực hiện một cuộc chinh phạt khác. Vị Vua từng tưởng tượng sẽ tái thiết thế giới bằng sức mạnh áp đảo cuối cùng lại chọn dành thời gian còn lại bên một người mà giá trị của cô hắn không bao giờ có thể đo đếm bằng sức mạnh thuần túy.
Và đó là lý do tại sao Meruem vẫn khiến người xem phải ám ảnh đến vậy. Hắn buộc khán giả phải đối mặt với một khả năng rằng mối đe dọa lớn nhất của nhân loại không phải lúc nào cũng là một con quái vật đứng ngoài biên giới. Đôi khi, đó lại là sự tàn nhẫn mà nền văn minh đã học cách coi là điều bình thường.