Trong kỷ nguyên số hóa bùng nổ, mạng xã hội không chỉ đơn thuần là công cụ giải trí mà đã biến thành một "vũ trụ ảo" vận hành theo quy luật của thuật toán và lượt tương tác. Để đổi lấy sự chú ý, những cái thả tim hay các nút bấm theo dõi, ranh giới giữa điều nên làm và hành vi lệch chuẩn ngày càng bị xóa nhòa. Đáng báo động hơn, cơn bão khát view này đang càn quét và làm tổn thương nhận thức của thế hệ tương lai, những đứa trẻ đang tuổi ăn tuổi học.

Thời gian gần đây, cộng đồng mạng liên tục hoang mang đồng thời bày tỏ sự phẫn nộ tột độ trước một hiện tượng vô cùng nhức nhối: Trẻ em vô tư thực hiện các vũ đạo uốn éo, nhảy nhót bắt trend TikTok ngay trong không gian tang lễ, rồi ngang nhiên đăng tải lên mạng xã hội để câu tương tác. Những thước phim đầy sự nghịch lý này không chỉ tạo nên những làn sóng tranh cãi dữ dội, mà còn phơi bày một góc khuất đáng sợ về sự băng hoại đạo đức, sự thiếu vắng giáo dục gia đình và hệ lụy thảm khốc của việc đam mê mạng xã hội ảo từ quá sớm.

Nghịch lí trong khung hình nhạc remix xập xình bên khăn tang áo vải

Đám tang từ xưa đến nay trong văn hóa tâm linh và truyền thống của người Việt luôn là một nơi thiêng liêng, trang trọng và u buồn bậc nhất. Đó là thời khắc để gia quyến tiễn biệt người quá cố, là không gian của sự tiếc thương, kính cẩn và trầm mặc. Mọi hành vi, lời ăn tiếng nói tại đây đều phải khép mình vào khuôn khổ để thể hiện sự tôn trọng đối với người đã khuất.

Thế nhưng, tất cả những quy chuẩn đạo đức ấy đã hoàn toàn sụp đổ khi lăng kính TikTok tràn vào. Trong các đoạn video đang gây bão dư luận, hình ảnh những đứa trẻ còn rất nhỏ, đầu còn chít khăn tang trắng xóa, mặc trang phục tang nhưng lại đứng trước ống kính điện thoại, vô tư nhún nhảy, lắc lư theo những điệu nhạc remix giật gân, sôi động.

Sự đối lập đến mức rợn người giữa một bên là phông nền đám tang nghẹn ngào của người thân và một bên là những gương mặt trẻ thơ đang say sưa cười đùa, thực hiện các động tác vũ đạo uốn éo, gợi cảm theo trào lưu mạng xã hội. Bi kịch hơn, những thước phim này không phải do vô tình lọt vào, mà được chính các em chủ động dàn dựng, quay góc máy chỉn chu, chèn nhạc, viết những dòng chú thích câu tương tác rồi thản nhiên nhấn nút đăng tải lên thế giới ảo.

Người xem từ ngơ ngác đến chấn động

Ngay sau khi những đoạn video này xuất hiện trên dòng xu hướng của TikTok, chúng đã lập tức tạo nên một làn sóng phẫn nộ và chỉ trích khủng khiếp từ cư dân mạng. Hầu hết người xem đều cảm thấy bị sốc, tổn thương và không thể tin nổi vào mắt mình trước những gì đang diễn ra.

Hàng loạt bình luận thể hiện sự ngán ngẩm, bức xúc tột độ đã tràn ngập dưới các bài viết bóc trần hiện tượng này. Công chúng đặt ra câu hỏi gay gắt về việc từ khi nào mà sự tôn nghiêm tối thiểu đối với người đã khuất lại bị mang ra làm trò đùa câu view một cách rẻ tiền như vậy. Nhiều người bình luận rằng đây không còn là sự hồn nhiên, ngây thơ của trẻ nhỏ nữa, mà là một hành vi vô tri, thiếu giáo dục nghiêm trọng.

Đáng nói hơn, sự phẫn nộ của cộng đồng mạng không chỉ hướng vào những đứa trẻ trong video, mà phần lớn mũi rìu dư luận đều chĩa thẳng vào các bậc làm cha, làm mẹ và người lớn có mặt trong gia đình đó. Người ta tự hỏi cha mẹ các em ở đâu, người lớn đang làm gì khi để con em mình có những hành động bôi bẩn gia phong, xúc phạm linh hồn người đã khuất ngay trong ngày đại tang của gia đình? Phải chăng chính người lớn cũng đang đồng lõa, ngó lơ hoặc thậm chí cổ xúy cho hành vi này với hy vọng chiếc video của con mình sẽ trở nên nổi tiếng trên mạng xã hội?

Sự lệch lạc nhận thức

Để hiểu được lý do tại sao những đứa trẻ lại có hành vi táo bạo và thiếu suy nghĩ đến như vậy, chúng ta cần nhìn thẳng vào tác động độc hại của các nền tảng video ngắn đối với tâm lý trẻ em. Trẻ em thời nay, đặc biệt là thế hệ Gen Alpha, được tiếp xúc với công nghệ từ quá sớm và coi thế giới ảo là một phần không thể tách rời của cuộc sống đời thực.

Trong thế giới của TikTok, giá trị của một con người đôi khi bị đánh đồng một cách tai hại với số lượng lượt thích, lượt xem và số người theo dõi. Khi nhìn thấy các influencer (người có ảnh hưởng) dễ dàng có được sự tung hô, tiền bạc nhờ vào những hành vi giật gân, nhảy nhót bắt trend, trẻ em dễ rơi vào ảo tưởng. Chúng hình thành một tư duy lệch lạc rằng: Chỉ cần có view, chỉ cần được lên xu hướng thì bất chấp làm việc gì, ở đâu, trong hoàn cảnh nào cũng đều có thể chấp nhận được.

Khi sự khát khao nổi tiếng vượt qua ranh giới của sự nhận thức, không gian đám tang vô tình trở thành một "bối cảnh độc lạ", một thứ chất liệu giật gân để các em tận dụng câu kéo sự tò mò của thuật toán và người xem. Các em hoàn toàn mất đi khả năng thấu cảm trước nỗi đau buồn của gia đình, mất đi sự tôn kính đối với tổ tiên, cốt chỉ để đổi lấy vài ba cái tim ảo từ những người xa lạ trên mạng. Đây là một sự tổn thương sâu sắc về mặt tâm hồn và lệch lạc nghiêm trọng về mặt nhân sinh quan của một đứa trẻ trước khi kịp trưởng thành.

Gióng lên chuông báo động

Hiện tượng trẻ em nhảy TikTok trong đám tang hoàn toàn không phải là một sự việc bộc phát ngẫu nhiên, mà nó là phần nổi của tảng băng chìm, phản ánh sự lỗ hổng nghiêm trọng trong việc giáo dục con trẻ của nhiều gia đình thời hiện đại.

Nhiều bậc phụ huynh ngày nay vì bận rộn kiếm sống, hoặc vì tư duy chủ quan, thường có thói quen phó mặc con cái cho chiếc điện thoại thông minh để chúng ngồi yên một chỗ. Họ cho con tự do lướt mạng, tự do quay video đăng tải mà không hề có sự định hướng, giám sát về mặt nội dung. Việc thiếu đi những bài học căn bản về lòng hiếu thảo, sự kính trọng, về những quy tắc ứng xử văn minh tối thiểu trong đời sống thực tế đã biến những đứa trẻ thành những "cỗ máy lướt mạng" vô hồn, hành động hoàn toàn theo sự dẫn dắt của các trào lưu độc hại.

Bên cạnh trách nhiệm của gia đình, chúng ta cũng không thể không nói đến lỗ hổng trong khâu kiểm duyệt của nền tảng TikTok. Các thuật toán chạy theo lợi nhuận vô tình bóp tương tác của các nội dung tri thức, nhưng lại dễ dàng thả nổi và đẩy lên xu hướng những video mang tính chất phản cảm, giật gân, thách thức đạo đức công cộng như thế này. Việc trẻ em dưới tuổi quy định vẫn dễ dàng lập tài khoản, livestream và sản xuất nội dung rác mà không bị ngăn chặn là một thực tế đáng báo động cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ quan quản lý không gian mạng.

Đã đến lúc xã hội, nhà trường và đặc biệt là các bậc phụ huynh cần phải tỉnh giấc sau cơn mê số hóa. Xin hãy giật chiếc điện thoại ra khỏi tay con trẻ một cách hợp lý, hãy kéo chúng ra khỏi những ảo tưởng điên cuồng của lượt like, lượt view trên TikTok để dạy cho chúng biết thế nào là lòng trắc ẩn, thế nào là sự tôn nghiêm và giá trị đích thực của một con người. Một mùa hè, một tuổi thơ đúng nghĩa của các em phải được vun đắp từ những giá trị đạo đức thực tế dưới ánh mặt trời, chứ không phải từ những hành vi vô tri, đánh đổi lòng tự trọng để cầu xin sự chú ý từ một thế giới ảo!