Trong thời đại công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ, việc tạo ra một khuôn mặt giả lập hay hoán đổi gương mặt (deepfake) trong các đoạn video ngắn đã không còn là điều quá xa lạ. Cũng từ đây, xuất hiện những tài khoản mạng xã hội sử dụng hình ảnh "cô gái AI", với mục tiêu thu hút hàng triệu lượt xem và gắn link liên kết bán hàng (affiliate marketing). Điều này đặt ra một bài toán chưa có lời giải, đáng suy ngẫm về tâm lý đám đông và đạo đức công nghệ.
Hiện tượng "Cô gái AI" vạn người mê và con đường thu lợi
Thời gian gần đây, trên các nền tảng video ngắn như TikTok hay Facebook Reels, người xem dễ dàng bắt gặp các kênh mạng xã hội đăng tải hàng loạt video ngắn ghi lại hình ảnh một cô gái trẻ trung, diện trang phục đa dạng từ đồng phục học sinh, trang phục đời thường đến những bộ đồ gợi cảm. Các video này có nội dung khá đơn giản: cô gái nhún nhảy theo các bản nhạc hot trend, thực hiện vài động tác dễ thương hoặc thả dáng trước ống kính.
Tuy nhiên, điều đáng nói là khuôn mặt của cô gái trong video lại là sản phẩm của công nghệ AI. Kẻ đứng sau tài khoản này đã lấy biểu cảm, gương mặt của một cá nhân khác để đè lên chuyển động cơ thể của video gốc. Mục đích duy nhất của chuỗi nội dung này không phải là sáng tạo nghệ thuật hay chia sẻ đời sống, mà là thu hút lượng tương tác để gắn các đường link bán hàng dưới phần bình luận hoặc trên tiểu sử (bio) của kênh. Mỗi lượt nhấp chuột và mua hàng thông qua liên kết này sẽ mang lại khoản hoa hồng không nhỏ cho chủ tài khoản ẩn danh.
Biết rõ là AI, biết rõ lừa đảo nhưng cư dân mạng vẫn "nối dài" sự ủng hộ?
Điểm đáng chú ý và gây ngạc nhiên nhất trong hiện tượng này không nằm ở công nghệ AI phức tạp, mà nằm ở phản ứng của chính người xem. Trong các phần bình luận dưới video, không khó để nhận ra rất nhiều người dùng đã sớm phát hiện ra điểm bất thường. Những dòng bình luận như "AI mấy má ơi", "Nhìn qua là biết AI rồi, đừng để bị lừa" xuất hiện liên tục.
Thế nhưng, thay vì tẩy chay hay báo cáo (report) tài khoản vì hành vi mạo danh và lừa đảo, phản ứng của một bộ phận không nhỏ cư dân mạng lại vô cùng hời hợt, thậm chí là dung dưỡng. Nhiều bình luận đáp trả một cách thản nhiên: "Kệ đi, miễn đẹp là được", "Dù là AI nhưng nhìn xinh thì vẫn thả tim".
Chính tâm lý "xem cho vui", "mãn nhãn là được" này đã vô tình trở thành nguồn năng lượng nuôi sống tài khoản giả mạo. Việc người dùng tiếp tục thả tim, để lại bình luận (dù là bình luận bóc phốt) hay chia sẻ video đã giúp thuật toán của nền tảng đánh giá đây là nội dung có tương tác cao. Hệ quả là video AI tiếp tục được phân phối rộng rãi hơn, giúp chủ kênh dễ dàng đưa các đường link bán hàng tiếp cận tới những người dùng nhẹ dạ khác.
Ranh giới giữa giải trí đơn thuần và nguy cơ lừa đảo
Sự dung dưỡng của cộng đồng đối với các nội dung AI mạo danh đang tạo ra những tiền lệ nguy hiểm:
Xâm phạm bản quyền và hình ảnh cá nhân: Việc tự ý lấy khuôn mặt của một người khác để công nghệ AI xử lý và thương mại hóa mà không có sự đồng ý là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền hình ảnh cá nhân.
Nguy cơ lừa đảo: Các sản phẩm được gắn link dưới những video này thường không qua kiểm chứng về chất lượng. Người mua hàng vì tin vào sự "uy tín" ảo của tài khoản hoặc do bị dẫn dắt bởi thị giác có thể mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.
Thao túng tâm lý và xóa nhòa ranh giới thật - giả: Khi đám đông dần chấp nhận việc bị lừa dối như một hình thức giải trí bình thường ("kệ đi miễn đẹp là được"), ranh giới đạo đức trên không gian mạng sẽ bị hạ thấp. Lợi dụng điều này, kẻ xấu có thể nâng cấp chiêu trò từ việc chỉ gắn link bán hàng sang các hình thức lừa đảo tài chính, chiếm đoạt tài sản tinh vi hơn.
Cần sự tỉnh táo từ người dùng mạng
Công nghệ AI bản chất là một công cụ trung tính, phụ thuộc vào cách nó được sử dụng cho mục đích của con người. Việc tạo ra các "cô gái AI" để trục lợi thương mại dựa trên sự mạo danh là một hành vi cần bị lên án và ngăn chặn.
Để bảo vệ môi trường mạng lành mạnh, người dùng cần tỉnh táo hơn trước các nội dung hiển thị trên nguồn tin của mình. Việc dừng tương tác, không bấm vào các đường link không rõ nguồn gốc và sẵn sàng báo cáo các tài khoản có dấu hiệu mạo danh, lừa đảo chính là hành động thiết thực nhất để cắt đứt "vòi vươn" của những kẻ lợi dụng công nghệ để trục lợi bất chính.